Γράφει η Γιασεμή Χριστίνα Μπιρλή, Ψυχολόγος του Τμήματος Παιδιών και Εφήβων του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου.
Η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) είναι μία από τις πιο επιστημονικά τεκμηριωμένες και ευρέως χρησιμοποιούμενες μορφές ψυχοθεραπείας. Χρησιμοποιείται για ένα μεγάλο φάσμα ψυχικών δυσκολιών και διαταραχών, όπως οι αγχώδεις διαταραχές, η κατάθλιψη, οι φοβίες και οι κρίσεις πανικού, αλλά και για καθημερινές δυσκολίες που επηρεάζουν τη διάθεση, την αυτοπεποίθηση και τις σχέσεις.
Πρόκειται για μια δομημένη, συνεργατική και σχετικά βραχύχρονη θεραπεία, που δίνει έμφαση τόσο στην κατανόηση του προβλήματος όσο και στην απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων για τη διαχείρισή του. Βασίζεται στην ιδέα ότι οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές μας συνδέονται στενά και αλληλοεπηρεάζονται. Συχνά, δεν είναι οι ίδιες οι καταστάσεις που μας δυσκολεύουν, αλλά ο τρόπος που τις ερμηνεύουμε.
Ένας έφηβος με έντονο άγχος στο σχολείο αποφεύγει να συμμετέχει στην τάξη, παρότι γνωρίζει το μάθημα.
— «Όταν πάω να σηκώσω το χέρι μου, σκέφτομαι ότι θα κάνω λάθος και θα εκτεθώ», λέει στον θεραπευτή.
— «Και τι κάνεις εκείνη τη στιγμή;»
— «Σταματάω. Δεν μιλάω».
— «Τι συμβαίνει στο άγχος σου όταν αποφεύγεις;»
— «Μειώνεται προσωρινά… αλλά μετά νιώθω χειρότερα με τον εαυτό μου».
Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, αρχίζει να αναγνωρίζει ότι η αποφυγή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά τελικά διατηρεί τον φόβο και ενισχύει τον φαύλο κύκλο του άγχους. Σταδιακά μαθαίνει να εντοπίζει τις αυτόματες αρνητικές σκέψεις, να τις αξιολογεί πιο ρεαλιστικά και να δοκιμάζει νέες συμπεριφορές, ακόμη και όταν το άγχος δεν έχει εξαφανιστεί.
Σε επόμενη συνάντηση αναφέρει:
— «Δεν ένιωσα σίγουρος, αλλά αυτή τη φορά μίλησα στην τάξη».
— «Και πώς ήταν αυτό για σένα;»
— «Κατάλαβα ότι μπορώ να το αντέξω».
Και αυτό είναι συχνά το σημείο όπου αρχίζει η αλλαγή.
Παρόμοια, ένας άλλος έφηβος σκέφτεται να ζητήσει από μια συμμαθήτριά του να βγουν έξω και η πρώτη του σκέψη είναι: «Δε θα θέλει να βγει μαζί μου». Πριν ακόμη της μιλήσει, έχει ήδη πείσει τον εαυτό του πως θα απορριφθεί.
Η αλλαγή αρχίζει όταν μπορέσει να αντιμετωπίσει αυτή τη σκέψη ως πιθανότητα και όχι ως βεβαιότητα.
— «Είμαι 100% σίγουρος πως δε θα θέλει να βγει μαζί μου;»
— «Δεν είμαι 100% σίγουρος. Οι πιθανότητες είναι μάλλον 50-50. Φαίνεται πολύ φιλική και ήδη μου έχει πει πως δεν έχει κανονίσει κάτι αυτό το Σάββατο».
Όσο αμφισβητεί τη βεβαιότητα της αυτόματης σκέψης, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να δοκιμάσει κάτι που πριν απέφευγε.
Η ΓΣΘ δεν στοχεύει στην πλήρη απουσία άγχους ή δυσκολιών, αλλά στο να μπορεί το άτομο να τις αντιμετωπίζει χωρίς να περιορίζει τη ζωή του. Σταδιακά, ο θεραπευόμενος αποκτά τα εργαλεία ώστε να γίνει «θεραπευτής του εαυτού του», ενισχύοντας την αυτονομία και την ανθεκτικότητά του απέναντι στις δυσκολίες.
Πληροφορίες: Τμήμα Παιδιών και Εφήβων - Κέντρο Παιδιού και Εφήβου , τηλ 2271020000 (εσωτ 1) , Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
